Problematyka wydatkowania środków publicznych budzi w polskim społeczeństwie ogromne emocje, szczególnie gdy dotyczy bezpośredniego wsparcia socjalnego. System pomocy społecznej w Polsce opiera się na funduszach pochodzących z podatków wszystkich obywateli, co nakłada na państwo obowiązek ich rzetelnego rozdysponowania. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej to instytucja kluczowa, której zadaniem jest wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej, materialnej lub zdrowotnej.
Niestety w praktyce zdarzają się sytuacje, w których przyznana pomoc finansowa nie trafia do osób najbardziej potrzebujących lub jest wykorzystywana niezgodnie z przeznaczeniem. Procedura weryfikacji wniosków bywa skomplikowana, a urzędnicy nie zawsze są w stanie wykryć każde nadużycie na etapie przyznawania świadczenia. Dlatego też istotną rolę odgrywa kontrola społeczna oraz wiedza o tym, jak zgłosić marnotrawienie pieniędzy z MOPS.
Zrozumienie mechanizmów działania pomocy społecznej jest niezbędne, aby skutecznie reagować na przejawy patologii w tym systemie. Każdy obywatel ma prawo, a w pewnych okolicznościach moralny obowiązek, powiadomić odpowiednie organy o podejrzeniu popełnienia oszustwa lub marnotrawstwa środków. W niniejszym artykule przeanalizujemy szczegółowo ścieżki prawne, procedury oraz konsekwencje zgłaszania nieprawidłowości związanych z wydatkowaniem publicznych pieniędzy.
Definicja marnotrawienia środków w systemie pomocy społecznej
Marnotrawienie pieniędzy z MOPS można zdefiniować jako sytuację, w której środki finansowe są przyznawane osobom niespełniającym kryteriów ustawowych lub wykorzystywane w sposób sprzeczny z celem pomocy. System ten ma za zadanie zaspokajanie podstawowych potrzeb bytowych, takich jak wyżywienie, opłacenie czynszu czy zakup leków. Jeśli beneficjent przeznacza zasiłek na używki lub luksusowe dobra konsumpcyjne, dochodzi do naruszenia zasad współżycia społecznego.
Warto zauważyć, że marnotrawstwo nie zawsze wynika ze złej woli świadczeniobiorcy, ale może być efektem błędu urzędniczego lub braku aktualizacji danych o sytuacji majątkowej. Niemniej jednak, celowe wprowadzanie organu w błąd w celu wyłudzenia zasiłku jest działaniem bezprawnym. Rozpoznanie takich przypadków wymaga czujności otoczenia oraz sprawnej komunikacji z instytucjami nadzorczymi, które posiadają odpowiednie narzędzia kontrolne.
Zjawisko to obejmuje również sytuacje, gdy osoba pobierająca zasiłek posiada nieujawnione źródła dochodu, takie jak praca na czarno lub wsparcie od zamożnych członków rodziny. W takim scenariuszu dochodzi do nieuprawnionego uszczuplenia budżetu państwa, co uderza w osoby rzeczywiście potrzebujące. Skuteczne zgłoszenie takiego faktu pozwala na odzyskanie nienależnie pobranych kwot i przekierowanie ich do osób czekających w kolejkach na wsparcie.
Prawne podstawy funkcjonowania Miejskich Ośrodków Pomocy Społecznej
Działalność MOPS regulowana jest przede wszystkim przez ustawę o pomocy społecznej, która precyzyjnie określa zadania własne gmin oraz zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Ustawa ta definiuje katalog świadczeń pieniężnych i niepieniężnych, a także kryteria dochodowe uprawniające do ich otrzymania. Znajomość tych przepisów jest kluczowa dla każdego, kto chce merytorycznie uzasadnić zgłoszenie o potencjalnym marnotrawstwie środków publicznych.
Ustawodawca przewidział szereg mechanizmów mających zapobiegać nadużyciom, w tym obowiązek przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wywiad ten jest podstawowym narzędziem weryfikacji sytuacji życiowej wnioskodawcy i powinien być powtarzany cyklicznie. Jeśli dane zebrane podczas wywiadu są niezgodne ze stanem faktycznym, stanowi to bezpośrednią przesłankę do wszczęcia postępowania wyjaśniającego w sprawie nienależnie pobranych świadczeń.
Dodatkowo MOPS funkcjonuje w strukturze samorządowej, co oznacza, że podlega nadzorowi wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, a merytorycznie wojewodzie. Taka hierarchiczność zapewnia wielopoziomową kontrolę nad sposobem wydatkowania funduszy. Obywatel zgłaszający nieprawidłowości musi wiedzieć, że jego działanie wpisuje się w ustawowe ramy nadzoru nad administracją publiczną i jest w pełni umocowane prawnie.
Rola wywiadu środowiskowego w weryfikacji potrzeb beneficjentów
Wywiad środowiskowy to procedura, w której pracownik socjalny odwiedza miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o pomoc. Podczas tej wizyty oceniane są warunki bytowe, stan majątkowy oraz realne potrzeby rodziny. Jest to moment, w którym najłatwiej wykryć próby ukrycia dochodów lub posiadanych dóbr materialnych, które dyskwalifikowałyby wnioskodawcę z otrzymania wsparcia finansowego.
Pracownik socjalny ma prawo zadawać pytania dotyczące stylu życia, wydatków oraz kontaktów rodzinnych. Jeśli w trakcie wizyty okaże się, że standard życia beneficjenta znacząco odbiega od deklarowanych dochodów, może to być sygnał o marnotrawieniu środków lub ich wyłudzaniu. Dokumentacja z wywiadu stanowi kluczowy dowód w sprawach o wstrzymanie wypłat zasiłków lub żądanie ich zwrotu.
Niestety, pracownicy socjalni są często obciążeni nadmiarem obowiązków, co może prowadzić do powierzchownego przeprowadzania kontroli. Właśnie dlatego sygnały od osób postronnych, sąsiadów czy członków społeczności lokalnej są tak cenne. Pozwalają one skierować uwagę urzędu na konkretne przypadki, gdzie zachodzi uzasadnione podejrzenie, że publiczne pieniądze są wydawane w sposób nieefektywny lub sprzeczny z prawem.
Gdzie skierować pierwsze kroki przy podejrzeniu nieprawidłowości
Wiele osób zastanawiających się, jak zgłosić marnotrawienie pieniędzy z MOPS, obawia się skomplikowanych procedur biurokratycznych. Pierwszym i najbardziej naturalnym krokiem powinno być skierowanie informacji bezpośrednio do dyrektora właściwego terytorialnie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. To właśnie ta instytucja dysponuje dokumentacją danej osoby i posiada kompetencje do natychmiastowego wszczęcia kontroli doraźnej.
Zgłoszenie można złożyć osobiście, drogą pocztową lub elektroniczną, korzystając z platformy ePUAP. Ważne jest, aby informacja była jak najbardziej konkretna i zawierała dane osoby, wobec której mamy zastrzeżenia. Urząd ma obowiązek rozpatrzyć każdy sygnał, nawet jeśli pochodzi on z anonimowego źródła, choć zgłoszenia podpisane imieniem i nazwiskiem są traktowane z większą powagą.
Jeśli mamy wrażenie, że lokalny ośrodek ignoruje nasze doniesienia lub jest powiązany z beneficjentem w sposób nieformalny, możemy udać się do organu nadzorczego. W przypadku MOPS jest to urząd gminy lub miasta. Wydział spraw społecznych w urzędzie miejskim pełni funkcję kontrolną nad działalnością ośrodka i może zlecić audyt konkretnych decyzji administracyjnych dotyczących przyznawania pomocy finansowej.
Pisemne zgłoszenie marnotrawstwa środków jako dowód w sprawie
Przygotowanie pisemnego zgłoszenia jest najbardziej skuteczną formą informowania o nieprawidłowościach. Pismo powinno zawierać precyzyjny opis sytuacji, daty, miejsca oraz wskazanie osób zaangażowanych w proceder marnotrawienia pieniędzy. Warto również dołączyć ewentualne dowody, takie jak zdjęcia, nagrania lub dokumenty, o ile zostały zdobyte w sposób legalny i nie naruszają prywatności osób trzecich.
W treści zgłoszenia należy odwołać się do konkretnych zachowań, które budzą nasz niepokój. Może to być informacja o tym, że osoba pobierająca zasiłek celowy na jedzenie wydaje go na alkohol, lub że osoba deklarująca bezrobocie faktycznie pracuje zarobkowo. Takie szczegóły ułatwiają pracownikom socjalnym przygotowanie się do ponownego wywiadu środowiskowego i zadawanie celnych pytań.
Pismo powinno być sformułowane w tonie rzeczowym i wolne od emocjonalnych oskarżeń, które mogłyby zostać uznane za pomówienia. Skupienie się na faktach podnosi wiarygodność zgłaszającego i zmusza urzędników do podjęcia działań wyjaśniających. Należy pamiętać, że każda decyzja o przyznaniu pomocy jest decyzją administracyjną, która może zostać zmieniona lub uchylona w świetle nowych faktów.
Anonimowość zgłaszającego a przepisy o ochronie danych osobowych
Kwestia anonimowości jest jednym z najczęstszych problemów, z jakimi borykają się osoby chcące zgłosić nadużycia. Wiele osób obawia się zemsty ze strony nieuczciwych beneficjentów lub stygmatyzacji w małych społecznościach. Zgodnie z polskim prawem, urzędy mają obowiązek chronić tożsamość sygnalistów, jednak w praktyce pełna anonimowość nie zawsze jest gwarantowana w trakcie postępowań sądowych.
MOPS przyjmuje zgłoszenia anonimowe i ma obowiązek je zweryfikować, jeśli zawierają one uprawdopodobnione informacje o naruszeniu prawa. Niemniej jednak, anonim nie jest stroną w postępowaniu administracyjnym, co oznacza, że osoba zgłaszająca nie będzie informowana o wynikach kontroli ani o podjętych krokach. Dla wielu osób jest to jednak optymalne rozwiązanie, pozwalające na reakcję bez narażania się na konflikt.
Warto pamiętać o przepisach RODO, które nakładają na instytucje publiczne rygorystyczne zasady przetwarzania danych. Informacja o tym, kto dokonał zgłoszenia, nie powinna zostać ujawniona osobie, której zgłoszenie dotyczy. Jeśli jednak sprawa trafi do prokuratury lub sądu karnego, dane świadka mogą stać się częścią materiału dowodowego, do którego wgląd mają strony postępowania.
Wykorzystanie platform internetowych i skrzynki skarg
W dobie cyfryzacji coraz więcej urzędów udostępnia specjalne formularze kontaktowe lub dedykowane adresy e-mail do zgłaszania nieprawidłowości. Korzystanie z takich narzędzi przyspiesza obieg informacji i pozwala na łatwiejsze archiwizowanie zgłoszeń. Wysłanie wiadomości przez ePUAP ma dodatkową zaletę – posiadamy urzędowe poświadczenie przedłożenia dokumentu, co jest istotne w przypadku ewentualnej bezczynności organu.
Niektóre gminy prowadzą również telefoniczne linie interwencyjne, gdzie można anonimowo przekazać informację o marnotrawieniu środków z pomocy społecznej. Jest to rozwiązanie szybkie, ale mniej precyzyjne niż forma pisemna. Telefoniczne zgłoszenie powinno zostać spisane przez urzędnika w formie notatki służbowej, która staje się podstawą do dalszych działań weryfikacyjnych.
Niezależnie od wybranej formy komunikacji, kluczowe jest zachowanie kopii wysłanych wiadomości oraz wszelkich odpowiedzi ze strony urzędu. Dokumentacja ta może być niezwykle przydatna, jeśli zdecydujemy się na interwencję w organach wyższego stopnia. Transparentność procesu zgłaszania jest fundamentem zaufania obywateli do instytucji państwowych i samorządowych.
Współpraca z radnymi i lokalnymi komitetami społecznymi
Jeśli interwencje w samym ośrodku pomocy społecznej nie przynoszą rezultatów, warto zwrócić się o pomoc do radnych gminy lub powiatu. Radni sprawują funkcje kontrolne nad jednostkami organizacyjnymi gminy i mają prawo składać interpelacje oraz zapytania w sprawach budzących wątpliwości mieszkańców. Nagłośnienie problemu marnotrawienia pieniędzy na sesji rady miasta często zmusza dyrekcję MOPS do podjęcia energicznych działań.
Radni mają również dostęp do raportów z działalności ośrodka i mogą analizować ogólne statystyki dotyczące przyznawanych świadczeń. Współpraca z nimi pozwala na przeniesienie problemu z poziomu indywidualnego na poziom systemowy. Jeśli w danej dzielnicy dochodzi do masowych nadużyć, radni mogą zainicjować zmiany w lokalnych programach wsparcia, aby lepiej zabezpieczyć fundusze przed marnotrawstwem.
Komitety społeczne oraz organizacje pozarządowe działające w obszarze pomocy społecznej również mogą być cennym sojusznikiem. Często dysponują one wiedzą o tym, jak zgłosić marnotrawienie pieniędzy z MOPS w sposób najbardziej skuteczny. Organizacje te mogą również pełnić rolę mediatora lub wspierać osoby zgłaszające w przygotowaniu odpowiedniej argumentacji prawnej.
Kontrola zewnętrzna i rola Wojewody w nadzorze nad MOPS
Wojewoda jako przedstawiciel rządu w terenie sprawuje nadzór merytoryczny nad realizacją zadań z zakresu pomocy społecznej. W ramach urzędu wojewódzkiego działają wydziały polityki społecznej, które przeprowadzają regularne i doraźne kontrole w ośrodkach pomocy społecznej. Skierowanie skargi do wojewody jest zasadne w sytuacjach, gdy lokalne mechanizmy kontrolne zawiodły lub gdy zachodzi podejrzenie korupcji w urzędzie.
Inspektorzy wojewody badają, czy świadczenia są przyznawane zgodnie z literą prawa oraz czy procedura weryfikacji wnioskodawców nie zawiera uchybień. Kontrola taka może zakończyć się wydaniem zaleceń pokontrolnych, a w skrajnych przypadkach nakazem zwrotu dotacji przez gminę. Jest to silny instrument nacisku na dyrekcje MOPS, aby rzetelnie podchodziły do każdego przypadku podejrzenia nadużyć.
Warto pamiętać, że wojewoda nie rozpatruje indywidualnych spraw o przyznanie zasiłku, ale ocenia systemowy sposób działania instytucji. Zgłoszenie do tego organu powinno zatem dotyczyć raczej powtarzających się zaniedbań lub braku reakcji na zgłoszenia obywateli. Taka interwencja ma na celu przywrócenie prawidłowego funkcjonowania jednostki i zapewnienie, że pieniądze podatników nie będą marnotrawione.
Konsekwencje dla beneficjentów wyłudzających świadczenia
Osoba, która w sposób nieuprawniony pobierała świadczenia z MOPS, musi liczyć się z surowymi konsekwencjami finansowymi i prawnymi. Najbardziej bezpośrednią dolegliwością jest obowiązek zwrotu nienależnie pobranych środków wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Kwoty te mogą być bardzo wysokie, zwłaszcza jeśli proceder trwał przez wiele miesięcy lub lat.
Nienależnie pobrane świadczenie to takie, które zostało wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do niego, o których beneficjent nie poinformował urzędu. MOPS może potrącać te kwoty z bieżących wypłat innych zasiłków lub skierować sprawę na drogę egzekucji administracyjnej. W takim przypadku do akcji wkracza poborca skarbowy, co wiąże się z dodatkowymi kosztami dla dłużnika.
Oprócz sankcji finansowych, wyłudzenie świadczeń może zostać zakwalifikowane jako oszustwo w rozumieniu Kodeksu karnego. Artykuł 286 § 1 k.k. przewiduje karę pozbawienia wolności za doprowadzenie innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem za pomocą wprowadzenia w błąd. W przypadku środków publicznych organy ścigania podchodzą do takich spraw z dużą stanowczością.
Odpowiedzialność karna za poświadczenie nieprawdy
Marnotrawienie pieniędzy z MOPS często wiąże się ze składaniem fałszywych oświadczeń o stanie majątkowym. Każdy wnioskodawca podpisuje dokument, w którym oświadcza pod rygorem odpowiedzialności karnej, że podane przez niego informacje są zgodne z prawdą. Złamanie tego zapewnienia stanowi przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów, co może skutkować wyrokiem karnym i wpisem do Krajowego Rejestru Karnego.
Wpis do rejestru karnego drastycznie ogranicza możliwości zatrudnienia, szczególnie w sektorze publicznym i finansowym. Dla wielu osób jest to znacznie dotkliwsza kara niż konieczność zwrotu pieniędzy. Świadomość istnienia takich sankcji powinna być szeroko upowszechniana, aby zniechęcać potencjalnych oszustów do prób manipulowania systemem pomocy społecznej.
Ponadto MOPS ma prawo zawiadomić prokuraturę o każdym przypadku, w którym zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa. Urzędnicy, którzy zaniechaliby takiego działania mimo posiadania wiedzy o nadużyciach, sami mogą narazić się na odpowiedzialność za niedopełnienie obowiązków. Dlatego też system zgłaszania nieprawidłowości jest tak ważny dla zachowania integralności całego aparatu państwowego.
Rola policji i prokuratury w zwalczaniu nadużyć socjalnych
W sytuacjach, gdy marnotrawienie pieniędzy z MOPS przybiera formę zorganizowaną lub dotyczy bardzo dużych kwot, niezbędna staje się interwencja organów ścigania. Policja posiada uprawnienia do prowadzenia czynności operacyjnych, które wykraczają poza możliwości pracowników socjalnych. Mogą to być na przykład obserwacje, przeszukania czy zabezpieczanie dowodów w postaci wyciągów bankowych.
Prokuratura nadzoruje postępowania przygotowawcze i decyduje o skierowaniu aktu oskarżenia do sądu. W toku śledztwa badane są nie tylko działania beneficjenta, ale czasem również ewentualne zaniedbania po stronie urzędników MOPS. Jeśli okaże się, że pomoc była przyznawana „po znajomości” bez zachowania procedur, zarzuty mogą usłyszeć również osoby odpowiedzialne za wydawanie decyzji.
Współpraca obywateli z policją w tych kwestiach jest niezwykle ważna. Często to właśnie zeznania świadków są kluczowym dowodem pozwalającym na skazanie osoby wyłudzającej świadczenia. Zgłoszenie na policję można złożyć w każdej jednostce, opisując mechanizm oszustwa i wskazując osoby, które mogą posiadać wiedzę na ten temat.
Kontrola wydatkowania zasiłków celowych i celowych specjalnych
Zasiłki celowe są przyznawane na konkretny cel, na przykład zakup opału, podręczników dla dzieci czy remont mieszkania. Marnotrawienie tych środków polega na wydaniu ich na inne cele, niezwiązane z przeznaczeniem określonym w decyzji. MOPS ma prawo żądać od beneficjenta przedstawienia rachunków i faktur potwierdzających dokonanie zakupów, na które przyznano fundusze.
Jeśli beneficjent nie przedstawi dokumentów lub okaże się, że zostały one sfałszowane, ośrodek może wstrzymać dalszą pomoc i zażądać zwrotu wypłaconej kwoty. Jest to jeden z najprostszych do zweryfikowania mechanizmów nadużyć. Obywatele, widząc, że sąsiad zamiast opału kupił nowy sprzęt RTV z pieniędzy zasiłkowych, mogą poinformować o tym pracownika socjalnego, co zainicjuje procedurę sprawdzającą.
W przypadku zasiłków okresowych sprawa jest trudniejsza, gdyż mają one wspierać bieżące funkcjonowanie rodziny. Niemniej jednak, jeśli środki te są ewidentnie marnotrawione na używki, pracownik socjalny może podjąć decyzję o zmianie formy świadczenia z pieniężnej na niepieniężną. Może to być na przykład opłacanie posiłków w stołówce lub bezpośrednie opłacanie rachunków za media przez urząd.
Zmiana formy pomocy z pieniężnej na rzeczową jako środek zapobiegawczy
Ustawa o pomocy społecznej przewiduje bardzo skuteczne narzędzie walki z marnotrawstwem, jakim jest pomoc rzeczowa. Jeśli wywiad środowiskowy wykaże, że pieniądze są wydawane niezgodnie z przeznaczeniem lub marnotrawione przez beneficjenta, dyrektor MOPS może zdecydować o przyznaniu wsparcia w formie bonów towarowych, produktów żywnościowych czy ubrań.
Taka zmiana formy pomocy jest często bardzo niechętnie przyjmowana przez nieuczciwych świadczeniobiorców, ponieważ uniemożliwia im swobodne dysponowanie gotówką na cele pozastatutowe. Dla urzędu jest to jednak gwarancja, że pomoc rzeczywiście trafi do dzieci lub zaspokoi głód domowników. Zgłaszając marnotrawstwo, warto sugerować taką właśnie zmianę formy wsparcia jako najbardziej celową.
Pomoc rzeczowa wymaga większego zaangażowania logistycznego ze strony ośrodka, ale jest niezwykle skutecznym sposobem na eliminację patologii. Wiele gmin współpracuje z lokalnymi sklepami, które honorują bony socjalne, przy czym bony te nie mogą być wymieniane na alkohol ani wyroby tytoniowe. Jest to systemowy sposób na zapewnienie, że środki publiczne realizują swoje funkcje społeczne.
Edukacja społeczna i budowanie postaw obywatelskich
Ostatnim, ale nie mniej ważnym elementem walki z marnotrawieniem pieniędzy z MOPS jest edukacja i zmiana postrzegania donosicielstwa. W polskiej kulturze informowanie organów o nadużyciach wciąż bywa negatywnie kojarzone, co jest spuścizną czasów minionych. Należy jednak odróżnić złośliwe donosicielstwo od obywatelskiej troski o wspólne zasoby finansowe, z których korzystamy wszyscy.
Promowanie postaw transparentności i odpowiedzialności za środki publiczne powinno zaczynać się na poziomie lokalnym. Świadomość, że każda złotówka wydana na nieuczciwego beneficjenta to złotówka, której zabraknie dla chorego dziecka czy samotnego seniora, zmienia perspektywę patrzenia na ten problem. Kampanie informacyjne prowadzone przez gminy mogą pomóc mieszkańcom zrozumieć, jak zgłosić marnotrawienie pieniędzy z MOPS.
Budowanie zaufania między urzędnikami a społecznością lokalną pozwala na stworzenie szczelnego systemu wsparcia. Gdy mieszkańcy widzą, że ich zgłoszenia są traktowane poważnie, a nieprawidłowości eliminowane, chętniej współpracują z ośrodkami pomocy społecznej. W ten sposób wspólnie dbamy o to, aby system pomocy społecznej był sprawiedliwy, wydolny i służył tym, którzy naprawdę nie radzą sobie w życiu.
Monitorowanie efektów zgłoszenia i dalsze kroki prawne
Po dokonaniu zgłoszenia marnotrawstwa środków, proces weryfikacji może trwać od kilku tygodni do kilku miesięcy. Procedury administracyjne wymagają zachowania terminów na wyjaśnienia dla strony, przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz wydanie nowej decyzji. Osoba zgłaszająca, o ile nie jest stroną postępowania, nie otrzyma szczegółowych informacji o przebiegu sprawy, ale może obserwować zmiany w zachowaniu beneficjenta.
Jeśli po dłuższym czasie sytuacja nie ulega poprawie, a marnotrawstwo nadal ma miejsce, warto ponowić zgłoszenie, tym razem do organu wyższego stopnia. Może to być Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jeśli posiadamy interes prawny, lub ponownie Wojewoda. Wytrwałość w dążeniu do prawdy jest kluczowa, gdyż urzędy czasem potrzebują wielokrotnych sygnałów, aby podjąć bardziej zdecydowane działania.
W skrajnych przypadkach, gdy marnotrawstwo środków wiąże się z zagrożeniem życia lub zdrowia (np. w rodzinach z problemem alkoholowym, gdzie są dzieci), należy niezwłocznie powiadomić również Sąd Rodzinny i Nieletnich. Ochrona najsłabszych członków rodziny jest priorytetem, który stoi ponad kwestiami finansowymi. Zintegrowane działania różnych instytucji dają największą szansę na trwałe rozwiązanie problemu i właściwe ukierunkowanie pomocy społecznej.